Munurinn á siðferðilegri sýn á milli kynslóða

Siðferðissýn eldri og yngri kynslóða er oft ólík vegna þess að fólk elst upp við mismunandi samfélagsaðstæður, menningu, tækni og hugmyndir um réttlæti. Munurinn er þó ekki algildur — einstaklingar innan sömu kynslóðar geta haft mjög ólík gildi. Hér eru nokkur algeng mynstur:

Þáttur	Eldri kynslóðir	Yngri kynslóðir
Grunngildi	Áhersla á skyldur, ábyrgð og stöðugleika	Áhersla á sjálfstæði, sjálfsmynd og réttindi
Virðing fyrir yfirvöldum	Oft meiri virðing fyrir hefðum, stofnunum og valdi	Líklegri til að efast um yfirvöld og krefjast gagnsæis
Fjölskylduhlutverk	Hefðbundnari hlutverk kynja og fjölskyldu	Sveigjanlegri sýn á fjölskyldur og sambönd
Jafnrétti og fjölbreytileiki	Sumir ólust upp við strangari félagsleg norm	Yfirleitt opnari gagnvart fjölbreytileika kyns, menningar og lífsstíls
Samskipti	Leggja oft áherslu á kurteisi og formfestu	Meta hreinskilni, sjálfstjáningu og óformleg samskipti
Tækni og samfélagsmiðlar	Sjá stundum stafræna menningu sem ópersónulega	Líta oft á netið sem eðlilegan hluta félagslífs og siðferðislegrar umræðu
Siðferðileg rök	„Þetta er rétt vegna hefðar/reglu“	„Hvaða áhrif hefur þetta á einstaklinga og réttindi þeirra?“

Hvers vegna myndast þessi kynslóðamunur?

1. Samfélagið breytist

Eldri kynslóðir ólust oft upp við:

• meiri félagslegan stöðugleika,

• sterkari áhrif trúar og hefða,

• skýrari samfélagsreglur.

Yngri kynslóðir alast frekar upp við:

• hnattvæðingu,

• internet og samfélagsmiðla,

• aukna umræðu um jafnrétti og sjálfsákvörðun.

2. Ólík reynsla mótar siðferði

Fólk sem lifði:

• kreppur,

• stríð,

• efnahagslegt óöryggi, leggur oft meiri áherslu á ábyrgð og samfélagslega samheldni.

Kynslóðir sem hafa meiri aðgang að menntun og upplýsingum leggja oftar áherslu á:

• einstaklingsfrelsi,

• sjálfsbirtingu,

• félagslegt réttlæti.

3. Breyting á siðferðilegri hugsun

Yngra fólk notar oftar siðferðileg rök sem tengjast:

• mannréttindum,

• samþykki,

• jafnræði,

• andlegri vellíðan.

Eldra fólk notar oftar:

• skyldusiðfræði,

• hefðir,

• samfélagsábyrgð,

• reynslu og hagnýta visku.

En kynslóðirnar eru ekki alltaf ósammála

Þær deila oft sömu kjarnagildum:

• vilja sanngirni,

• vilja vernda fjölskyldu og samfélag,

• hafna ofbeldi og svikum,

• meta traust og virðingu.

Munurinn liggur oft meira í:

• hvernig fólk skilgreinir „rétt“ og „rangt“,

• hvaða gildi hafa forgang,

• og hvernig samfélagið á að leysa siðferðileg álitamál.

Fræðimenn eins og Erik Erikson og Lawrence Kohlberg hafa rannsakað hvernig lífsreynsla og þroski móta siðferðilega hugsun yfir ævina.