Hvort ættir þú að hlusta á fyrrverandi forseta sem er virtur fræðimaður eða stuðningsmann útrásarvíkinga

Guðni Th. Jóhannesson var í viðtali í Silfrinu í kvöld og talaði afar skynsamlega um þjóðaratkvæðagreiðsluna þann 29. ágúst.

Meginatriði í máli Guðna eru:

• Ef niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar verður nei, verður ekkert frekar unnið með hugsanlega aðild að ESB. Verði niðurstaðan já, sé það „lýðræðislegur vilji íslenskra kjósenda að látið verði á það reyna hvernig aðild að Evrópusambandinu kunni að verða háttað“.

  
  

• Guðni telur réttast og skynsamlegast, ólíkt því sem gert var 2009–2013, að hefja leikinn á málefnum sjávarútvegs. Yfirráð yfir auðlindinni eigi að vera mjög ofarlega á baugi.
  

• Hann telur að þegar sótt yrði um aðild ætti að koma skýrt fram að Íslendingar hefðu ekki áhuga á að ganga í sambandið nema tryggt yrði á skýran hátt að yfirráð yfir auðlindinni yrðu áfram í höndum Íslendinga.
  

• Þegar hann er spurður hvort Ísland myndi fá þetta í gegn svarar hann með spurningu: „Já, hvaða leið er til þess að fá úr því skorið?“ Með öðrum orðum telur hann að það verði að láta reyna á þetta til að komast að því hvort slík niðurstaða sé möguleg.
  

• Yfirráð yfir sjávarauðlindinni séu eitt meginatriðið í huga margra. Landhelgissagan sýni að á 20. öld hafi „öll okkar velferð“ snúist um að tryggja yfirráð yfir auðlindinni. Ef ráðamenn í Brussel átti sig ekki á því sé „betra að láta gott heita bara fyrr en seinna“.
  

• Guðni telur að Íslendingum hafi tekist betur en Evrópusambandinu við fiskveiðistjórnun og að Ísland vilji halda í þann árangur: „Við erum hér sér á báti, við erum hér ein með okkar veiðireynslu síðustu áratugi.“
  

• Sérstaða íslensks landbúnaðar sé einnig mikilvægt mál. Þar þurfi að „gulltryggja“ að horft verði til þess að aðstæður hér séu með allt öðrum hætti en á meginlandi Evrópu.
  

• Krónan hljóti líka að koma til álita. Hún sé „ákveðið vandræðabarn“; frábært sé að eiga hana en „ferlegt að skulda hana“. Íslensk heimili standi frammi fyrir sífelldum vangaveltum um verðtryggð og óverðtryggð lán, á meðan mörg fyrirtæki starfi að mestu í evrum.
  

• Áhyggjur fólks af fullveldinu beri að taka alvarlega. Guðni leggur áherslu á að ekki eigi að gera lítið úr þeim og að já- og nei-hliðin eigi að „bera virðingu fyrir sjónarmiðum hins“.
  

• Jafnframt telur hann að fullveldi breytist og þróist í tímans rás. Hann bendir meðal annars á EES-samninginn, varnarliðið og stöðu ESB-ríkja og segir að ekki sé hægt að segja við Finna eða Spánverja: „Þið eruð ekkert fullvalda.“
  

• Ísland sé „smáríki í hörðum heimi“ og frumskylda stjórnvalda sé að tryggja öryggi og framtíð borgaranna. Ekki sé hægt að „halda í þá von að allt verði alltaf eins og það var“, meðal annars vegna breytinga á alþjóðakerfinu og óvissu um framtíðarafstöðu Bandaríkjanna.

Það var greinilegt að það var vitur maður sem talaði í kvöld.

Samantekt eftir Benedikt Jóhannesson

Fyrirsögn er frá Guðmundur G. Hauksson