Sorgleg þróun á lýðræði í Ungverjalandi síðustu 16 árin

Þróun lýðræðis í Ungverjaland síðustu ~16 árin (frá um 2010) er oft lýst sem afturför frá frjálslyndu lýðræði í svokallað „ófrjálst lýðræði“. Þetta er tengt stjórn Viktor Orbán og flokks hans Fidesz.

Hér er helsta þróunin, sett upp á skýran hátt:

1. 2010–2013: Miklar kerfisbreytingar

   - Þegar Fidesz fékk stóran meirihluta árið 2010:

   - Ný stjórnarskrá var samþykkt

   - Kosningakerfi var breytt

   - Skipanir í lykilstofnanir (t.d. dómstóla og eftirlitsstofnanir) voru endurskipulagðar

   
   

   Þetta styrkti vald ríkisstjórnarinnar til lengri tíma.

   
   

2. Veiking á lýðræði

   - Smám saman hafa eftirlitskerfi veikst:

   - Sjálfstæði dómstóla hefur verið dregið í efa

   - Fjölmiðlaeftirlit færðist nær stjórnvöldum

   - Stofnanir sem eiga að halda aftur af framkvæmdavaldinu hafa minni áhrif

   Evrópusambandið hefur ítrekað haft áhyggjur af þessu.

   
   

3. Fjölmiðlar og upplýsingaflæði

   
   

   Á síðustu árum:

   - Stór hluti fjölmiðla er talinn ríkisstjórnarvænn

   - Sjálfstæðir fjölmiðlar hafa átt erfiðara uppdráttar

   - Opinber skilaboð ná mjög víða

   
   

   Þetta hefur áhrif á pólitíska umræðu og kosningar.

   
   

4. „Ófrjálst lýðræði“

   - Viktor Orbán sjálfur hefur talað um að byggja upp „ófrjálst lýðræði“ (illiberal democracy):

   - Kosningar eru haldnar reglulega

   - En áhersla er minni á frjálslynd gildi (t.d. fjölmiðlafrelsi og minnihlutavernd)

   
   

5. Alþjóðlegt mat

   
   

   Alþjóðlegir aðilar hafa metið þróunina:

   - Freedom House hefur lækkað Ungverjaland úr „frjálsu“ í „að hluta frjálst“

   - Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu bendir á ójafnt samkeppnisumhverfi í kosningum

   - Evrópuþingið hefur sagt að landið uppfylli ekki lengur full lýðræðisviðmið

   
   

6. Samt sem áður…

   - Mikilvægt er að halda jafnvægi í myndinni:

   - Kosningar fara fram reglulega

   - Andstöðuflokkar eru til og taka þátt

   - Engin bein afnám lýðræðis (eins og einræði)

   
   

   Þess vegna er Ungverjaland ekki talið einræðisríki, heldur kerfi sem hefur færst frá hefðbundnu vestrænu lýðræði.

   
   

   Niðurstaða
   

   Á síðustu 16 árum hefur:

   - Vald miðstýrst meira

   - Eftirlitskerfi veikst

   - Fjölmiðlaumhverfi breyst

   - Lýðræðisgæði samkvæmt alþjóðlegum mælikvörðum minnkað

   
   

   Sem betur fer eru kosningar og formleg lýðræðisleg ferli enn til staðar.