Elli- eða örorkulífeyrir og greiðslur frá lífeyrissjóðum lækka ekki við inngöngu í ESB

Aðild Íslands að ESB myndi ekki sjálfkrafa lækka íslenskan elli- eða örorkulífeyri. Elli- og örorkulífeyrir frá TR og greiðslur úr íslenskum lífeyrissjóðum eru fyrst og fremst ákveðnar samkvæmt íslenskum lögum og reglum. ESB-aðild myndi ekki færa ESB vald til að ákveða upphæð íslenskra lífeyrisgreiðslna.

Ef við skoðum þetta út frá stöðu íslenskra eftirlauna- og örorkuþega er niðurstaðan algjörlega skýr: ESB-aðild ein og sér ætti ekki að lækka elli- eða örorkulífeyri, lífeyrissjóðsgreiðslur eða færa skattlagningu lífeyris til ESB.

1. Elli- og örorkulífeyrir frá TR

ESB ákveður ekki hversu hár íslenskur elli- örorkulífeyrir á að vera. Aðildarríkin ákveða sjálf upphæð bóta, hverjir eiga rétt á þeim og skilyrðin fyrir greiðslum. ESB samræmir hins vegar réttindi þegar fólk flytur milli landa.

Því myndi Alþingi áfram ákveða:

• fjárhæð elli- og örorkulífeyris,

• tekjutengingu,

• frítekjumörk,

• lífeyristökualdur og

• önnur skilyrði íslenska kerfisins.

ESB-aðild myndi því ekki sjálfkrafa lækka TR-greiðslur.

2. Réttindi hjá lífeyrissjóðir breytast ekki

Sama gildir í meginatriðum um íslensku lífeyrissjóðina. Íslenska kerfið byggist á þremur stoðum og skyldubundnu lífeyrissjóðirnir eru sérstakur hluti þess kerfis.

Réttindi sem einstaklingur hefur þegar áunnið sér í íslenskum lífeyrissjóði hverfa ekki vegna ESB-aðildar. ESB-reglurnar miða þvert á móti að því að fólk glati ekki lífeyrisréttindum við flutning milli Evrópulanda.

3. Skattar af lífeyri breytast ekki

Þetta er sérstaklega mikilvægt. ESB hefur ekki sameiginlegt kerfi um skattlagningu lífeyris. Framkvæmdastjórn ESB segir beinlínis að skattlagning lífeyris sé ekki samræmd á ESB-vísu heldur sé hún á valdi einstakra ríkja.

Þess vegna myndi ESB-aðild ekki sjálfkrafa þýða hærri skatt á íslenskan lífeyri.

Skattbyrðin gæti auðvitað breyst síðar ef íslensk stjórnvöld breyttu skattalögum — en það væri íslensk pólitísk ákvörðun, ekki sjálfkrafa afleiðing ESB-aðildar.

Niðurstaðan

Atriði	Myndi ESB-aðild sjálfkrafa lækka það?
Elli- og örorkulífeyrir TR	Nei
Lífeyrissjóðsgreiðslur	Nei
Áunnin lífeyrisréttindi	Nei
Frítekjumörk TR	Nei – íslensk ákvörðun
Skattur á lífeyri	Nei – að mestu landsbundin ákvörðun
Réttur til greiðslna erlendis	Varinn með samræmingarreglum
Helstu ESB-reglur um almannatryggingar milli landa	Gilda að stórum hluta nú þegar vegna EES

Þannig að ef spurningin er einfaldlega „Þarf Ísland að lækka elli- eða örorkulífeyri til að ganga í ESB?“, þá er svarið nei.