Það er rangt að Ísland missi sitt fullveldi við inngöngu í ESB.

Umræðan um fullveldi ríkja innan Evrópusambandsins (ESB) er einstaklega villandi. Máls metandi fólk í samfélaginu er að halda því fram í umræðunni um aðild að ESB, að þá verði Ísland ekki lengur fullvalda ríki. Þetta er rangt í alþjóðlegum skilningi um fullveldi. Það þarf að hafa gott siðferði í samfélagslegri umræðu og þetta á sérstaklega við aðila sem sitja á alþingi. Þeir bera ábyrgð á því að almenningur fá staðreyndir á borðið sé upplýst um það hvað sé rétt, til að þessir aðilar geti tekið upplýsta ákvörðun.

Spurningin er hvort Þýskaland, Frakkland, Svíþjóð, Danmörk og hin 23 ríkin innan ESB séu ekki fullvalda ríki í alþjóðlegum skilningi? Þessi ríki eru að sjálfsögðu enn talin fullvalda ríki í alþjóðlegum skilningi, þó þau hafi framselt hluta af valdi sínu til ESB.

Hér er skýringin með tilvísun í alþjóðalög og stjórnmálafræði:

1. Hvað er fullveldi í alþjóðlegum skilningi?

Í alþjóðalögum telst ríki fullvalda ef það hefur almennt:

     • ákveðið landsvæði

     • varanlega íbúa

     • stjórn

     • getu til að eiga samskipti við önnur ríki

Þetta byggir á svokölluðum Montevideo Convention (1933) um skilgreiningu ríkis.

Ríki eins og Þýskaland, Frakkland, Svíþjóð og Danmörk uppfylla öll þessi skilyrði og eru sjálfstæðir aðilar í alþjóðakerfinu (t.d. hjá Sameinuðu þjóðunum).

2. Hvað gerist þegar ríki ganga í ESB?

Með aðild að ESB samþykkja ríki að deila eða framselja ákveðnu valdi til sameiginlegra stofnana, t.d.:

     • European Commission

     • European Parliament

     • Court of Justice of the European Union

Þetta getur t.d. snúist um:

     • viðskiptareglur

     • samkeppnislög

     • hluta af landbúnaðar- og umhverfisstefnu

     • sameiginlegan markað

Þetta er oft kallað “pooled sovereignty” (sameiginlegt eða deilt fullveldi).

3. Af hverju eru þau samt talin fullvalda?

Helstu ástæðurnar eru:

     • Ríkin sjálf ákváðu að framselja valdið með samningum.

     • Þau geta formlega sagt sig úr ESB

       (eins og United Kingdom gerði í Brexit).

     • Þau halda áfram að vera aðalviðfangsefni alþjóðalaga

       (ekki ESB eitt og sér).

NIÐURSTAÐA:

Ríki innan ESB eru almennt talin fullvalda ríki sem hafa framselt hluta af valdi sínu til yfirþjóðlegrar stofnunar. Þau eru því ekki ófullvalda, heldur hluti af fjölþrepa stjórnskipulagi.

P.S. Vill ítreka að ég hef ekki ákveðið mig hvort aðild að ESB sé góð fyrir Ísland. Þetta hér að framan er bara til að trygga að fólk sjá þessa hluti af hlutleysi með tilvísun í alþjóðlega viðmiðun.